San Miguel kinapos ng tubig matapos manalasa si Santi

 

Larawang kuha ng PDRRMO sa Brgy. San Agustin, San Miguel, Bulacan.

MALOLOS—Kinapos ng tubig inumin ang bayan ng San Miguel matapos sagasaan ng bagyong Santi simula noong Sabado,Oktubre 12.

Ito ay sanhi ng pagkaputol ng suplay ng kuryente na gamit sa pagpapaandar sa pumping station ng water district na nagpapaalala sa karanasan ng bayan ng Hagonoy mataposmanalasa ang bagyong Pedring noong 2011.

Dahil sa kakulangan ng tubig inumin, napilitang pumila sa mga pribadong water refilling station ang mga residente.

Ngunit ilan sa kanila ay nagsipagtaas ng presyo ng tubig.

Sa kabila nito, mayroon din na hindi nagtaas ng presyo sa kabila ng dagdag na gastos sa paggamit ng generator.

Ayon kay Claire Buencamino dating Kagawad ng Barangay San Vicente, ipinangamba ng maraming residente ang pagkaubos ng tubig inumin.

“Hindi namin inaasahan ang ganito, ngayon lang nagyari sa amin ang ganitong pinsala ng bagyo,” sabi niya sa panayam ng Mabuhay sa telepono noong Oktubre 14 ng gabi.

Dagdag pa niya, “biglang dating ng malalim na tubig baha, pagkatapos, nagsimula na kaming kapusin ng tubig inumin dahil sa walang kuryente.”

Bilang may-ari ng Aqua Calrita, isang water refilling station sa Barangay Poblacion, sinabi ni Buencamino na napilitan siyang gumamit ng generator upang makapagbenta ng tubig inumin.

Gayunpaman,sinabi niya na hindi siya nagtaas ng presyo.

“Pare-pareho kaming nasalanta, kaya parang tulong na lang yung dating presyo,” sabi niya.

Sa paglalarawan ni Buenacamino, maraming tao ang pumila sa mga pribadong refilling stations sa nasabing bayan isang araw matapos ang biglaang pagbaha noong Sanado ng madaling Araw, Oktubre 12.

Ang kalagayang ito ay hindi nalingod kay Gob. Wilhelmino Alvarado.

Ngunit hindi rin agad napasok ang bayan ng San Miguel dahil sa malalim at malakas na agos ng tubig sa kahabaan ng Daang Maharlika sa pagitan ng bayan ng San Miguel at San Ildefonso.

 

Larawang kuha ng PDRRMO sa Anyatam, San Ildefonso.

Ayon kay Alvarado, alam nilang nawalan ng kuryente sa bayanng San Miguel kaya’t agad silang nagpadala ng mga trak upang tumulong sa paglilikas ng mga residente.

Bahagi rin nito ay ang paghahawan sa mga punong kahoy na nangabuwal sa kalsada.

 Noong Lunes, Oktubre 14, nakipag-ugnayan ang kapitolyo sa Metropolitan Waterworks and Sewerage System, at San Miguel Corporation para sa paghahatidng donsayong tubig inumin.

Kasabay nito ang paghahatid ng tubig ng mga trak ng bumbero mula sa mga Lungsod ng Malolos, Meycauayan at San Jose del Monte, at mga bayan ng Pulilan, Sta. Maria at Marilao.

Ayon kay Provincial Administrator Jim Valerio, nagsimulang magbalik ang supply ng kuryente sa nasabing bayan noong Miyerkoles, kaya’t nagsimula na ring magbalik ang operasyon ng water district.

Para naman kay Liz Mungcal, hepe ng Provincial Disaster Risk Reduction Management Office, ang tubig na hatid ng mga trak ng bumbero ay pangdagdag lamang sa kailangan ng mga apektadong residente.

Sinabi niya na kahit unti-unting nagbalik ang operasyon ng water district noong Miyerkoles ay may ilang bahagi pa rin ng bayan na mahina ang daloy ng tubig.

Ang kalagayang ito ay nagpapaalala sa karanasan ng bayan ng Hagonoy matapos manalasa ang bagyong Pedring noong 2011.

Dahil sa lakas ng bagyo, naputol ang supply ng kuryente sa Hagonoy na umabot ng 12 araw.

Dahil dito, naputol ang pagpapadaloy ng water district ng tubig.

Pinilit ng Hagonoy Water District noong 2011 na paandarin ang kanilang mga pumping station sa pamamagitan ng generator, ngunit hindi rin iyon naging sapat.

Bukod dito, maraming gripo ang nalubog noon sa malalim na baha kaya’t hindi sigurado ang kalinisan ng tubig. (Dino Balabo)

Mga dam dapat magbawas ng tubig habang maganda ang panahon

By Dino Balabo

LUNGSOD NG MALOLOS—Hinikayat ni Gob. Wilhelmino Alvarado na magpatapon ng tubig ang mga dam sa Bulacan habang maganda ang panahon matapos ang may isang linggong pag-ulan hatid ng bagyong Maring na nagdulot ng pagbaha sa ilang bayan.

Ito ay dahil sa umakyat na sa 203.56 meters above sea level  (masl) ang taas ng tubig sa Angat Dam na ipinangangamba ng gobernador dahil batay sa pahayag ng Philippine Atmospheric Geophysical Astronomical Services Administration (PAGASA) ay apat na bagyo ang inaasahang darating sa susunod na dalawang buwan.

Kaugnay nito, patuloy ang pagpapatapon ng tubig ng Bustos Dam, ngunit ayon sa tagapamahala nito, hindi masyadong makakapekto sa mabababang bayan ang tubig na kanilang pinapatapon.

“Mataas na ang water elevation sa Angat Dam, nung Maring na sinundan ng habagat ay halos 10 metro ang itinaas ng elevation, eh ngayon, apat na bagyo ang maaring pumasok sa bansa,” ani Alvarado matapos makipagpulong sa mga namamahala sa dam sa Bulacan noong Biyernes.

Binigyang diin niya ang kahalagahan ng pagbabawas ng tubig sa Angat Dam, na posibleng mapuno kapag bumagyo, at maaring maging sanhi ng pagbaha sa mga bayan ng sa lalawigan tulad ng Pulilan, Calumpit at Hagonoy.

Ngunit ang pagpapatapon ng tubig mula sa Angat, Ipo at Bustos dams ay hindi maaaring pagsabay-sabayin.

Bukod dito, hindi rin pwedeng biglain ang pagpapatapon ng tubig upang hindi magdulot ng pagbaha.

Ayon kay Alvarado, dapat ay maunang magpatapon ng tubig ang Bustos Dam na matatagpuan sa pagitan ng mga bayan ng San Rafael at Bustos. Ang Bustos Dam ay nagsisilbing taga-salo ng tubig na pinadadaloy mula sa Ipo Dam, na sumasalo naman ng tubig mula sa mas mataas na Angat Dam.

Ayon kay Inhinyero Precioso Punzalan ng National Irrigation Administration (NIA) na siyang namamahala sa Bustos Dam, ang kanilang spilling level ay 17.70 masl.

Noong Biyernes ng umaga, ang water elevation sa Bustos Dam ay 17.35 masl at kailangan pababain iyon sa 16.80 masl kaya noon pa lamang ay nagsimula na silang magpatapon ng tubig.

Tiniyak ni Punzalan na hindi magdudulot ng pagbaha ang 100 cubic meters per second na tubig na kanilang pinatatapon dahil sa mababaw ang tubig sa kailugan at low tide.

Tinataya ring aabot ng isang linggo bago tuluyang mapababa ng NIA sa 1680 masl ang water elevation sa Bustos Dam.

Ayon kay Arkitekto Gerardo Esquivel, administrador ng Metropolitan Waterworks and Sewerage System (MWSS) nakahanda ring magpatapon ng tubig ang Ipo Dam kapag napababa na ng Bustos Dam ang water elevation nito.

Gayunpaman,nilinaw ni Esquivel na magpapatapon lamang ang Ipo Dam kung magbabawas din ng tubig ang Angat Dam.

Iginiit niya na nais nilang matiyak na may sapat na tubig ang Angat Dam para sa pangangailangan sa inumin ng Kalakhang Maynila.

“Okey lang sa amin na magbawas ang Angat Dam ng tubig, pero dapat ay 210 masl ang water elevation nito by the end of the year,” ani Esquivel.

Ngunit ayon kay Alvarado, kahit 197 masl lamang ang tubig sa Angat Dam ay hindi pa rin kakapusin ng tubig ang Kalakhang Maynila.

Ito ay dahil sa mga nagdaang taon ay 197masl lamang ang tubig sa Angat Dam sa pagtatapos ng taon ngunit hindi kinapos ng tubig ang Kalakhang Maynila sa sumunod na tag-araw.

Samantala, inayunan ni Liz Mungcal, hepe ng Provincial Disaster Risk Reduction Management Office ang pahayag ni Punzalan na hindi magdudulot ng baha ang tubig mula sa Bustos Dam.

Gayunpaman, ipinalala ni Mungcal na ang pagpapatapon ng tubig mula sa dam ay dapat itapat sa oras ng low tide.

Calumpit at Hagonoy apektado na ng backflood

CALUMPIT, Bulacan—Bukod sa bahang hatid ng pinatapong tubig mula sa dam, pinangangambahan ng ng mga resident eng Calumpit ang Hagonoy ang epekto ng backflood na nagmumula sa Pampanga River.

Ngunit ayon sa mga opisyal ng Pampanga River Flood Forecasting and Warning Center (PRFFWC) at Provincial Disaster Risk Reduction Management Office (PDRRMO), magiging maliit lamang ang epkto ng backflood na hatid ng bagyong Maring kumpara sa habagat noong nakaraang taon.

Kaugnay nito, patuloy ang pagmamasid ng Bustos Dam sa taas ng tubig sa dam at sa taas ng tubig sa ilog sanhi ng high tide,kaya’t naging maingat sila sa pagpapatapon ng tubig batay na rin sa payo ni Gob. Wilhelmino Alvarado.

Ayon kay Hilton Hernando, pinuno ng PRFWC, nagsimulang maramdamang ang epekto ng back flood sa Calumpit at Hagonoy noong Miyerkoles, Agosto 21.

Ngunit nilinaw niya na magiging maliit lamang ang epekto nito sa kasalukuyang baha sa mga nasabing bayan,kumpara noong nakaraang taon.

“Mas mababaw ang baha sa Calumpit at Hagonoy kahit na dumating ang back flood,” ani Hernando noong Huwebes, Agosto 22.

Ipinaliwanag niya na ito ay dahil sa mas maraming ulan ang bumuhos sa baybayin ng Bulacan at Pampanga nitiong nakaraang linggo, kumpara noong nakaraang taon.

Batay sa tala ng PRFFWC, sinabi ni Hernando na mas malakas at kalat ang ulan noong nakaraang taon sa bahagi ng silangang Bulacan, Nueva Ecija, Tarlac at Pampanga.

Inayunan din ito ni Liz Mungcal, ang hepe PDRRMO na nagsabing mula noong Miyerkoles ay nagsimula ng bumuti angpanahon sa Bulacan.

Ipinaliwanag niya na ang pangunahing  baha na nagpalubiog sa bayan ng Calumpit at Hagonoy ay sanhi ng high tide.

Nadagdagan lamang ito ng malakas na buhos ng ulan, kaunting tubig na pinatapon mula sa dam at backflood.

Hinggil sa pagpapatapon ng tubig mula sa Dam,nilinaw ni Inhinyero Prescioso Punzalan ng National Irrigation Administration na skiyang namamahala sa Bustos Dam na unti-unti lamang angkanilang pagpapatapon ng tubig.

Iginiit pa niya na itinatapat nilaito sa pagbaba ng high tide upang hindi masyadong makapekto sa binbahang bahagi ng Calumpit at Hagonoy.

Samantala, nanawagan ng tulong angmga resident eng Sitio Pulo barangay San Jose sa bayan ng Calumpit dahil sa halos talong linggo na silang nakalubog sa baha.

Ito ay nagsimula sapananalasa ng bagyong Labuyo noong  Agosto 12.

Higit pang lumalim ang tubig sanhi ng bagyong Maring noong Agosto 18 hanggang 22

Ayon sa mga residente, sila ang nagsisilbing catch basin ng bayan ng Calumpit.

Kaugnay nito, agad na isinailalim sa  state of calamity ang mga barangay ng Sapang Bayan,Meysulao, Frances, San Miguel sa Calumpit,maging ang buong bayan ng Hagonoy dahil sa pagbaha. (Dino Balabo)

20,000 puno itatanim ng MNTC sa NLEX

PULILAN, Bulacan—Sinimulan na ng Manila North Tollways Corporation (MNTC) ang pagtatanim 20,000 punong kahoy sa kahabaan ng North Luzon Expressway (NLEX) noong Sabado, Agosto 17.

Kasama ang mga mamamahayag, ang pagtatanim ay pinangunahan ni Ramoncito Fernandez,ang pangulo at Chief Executive Officer (CEO) ng MNTC na isang sangay ng Metro Pacific Investment Corporationna pinangungunahan ng negosyanteng si Manuel Pangilinan.

“This is our birthday gift to our Chairman,” ani Fernandez sa panayam ng Mabuhay matapos ang pagtatanim.

Nilinaw ni Fernandez na sa pagdiriwang ni Pangilinan ng kanyang ika-67 kaarawan noong Hulyo ay 67 uri ng punong kahoy ang kanilang iniregalo sa kilalang negosyante.

Ang nasabing 67 uri ng punong kahoy ay katumbas ng edad ni Pangilinan, ngunit ayon kay Fernandez, sa kabuuan ay 20,000 puno ang kanilang itatanim sa buong taon.

Bukod sa pagiging regalo kay Pangilinan, iginiit pa ni Fernandez na ang pagtatanim ng punong kahoy ay bahagi ng pagtupad ng MNTC sa kanilang  corporate social responsibility (CSR).

“We are aiming to build a better environment and we thought starting with tree planting,” ani Fernandez.

Batay sa tala ngMNTC umaabot sa 180,000 sasakyan ang dumadaan sa kahabaan ng NLEX bawat araw.

Ang bawat sasakyang ito ay nagbubuga ng usok, kayat sinabi ni Fernandez na isa ito sa nais nilang tugunan.

Ipinaliwanag niya na ang mga punong kahoy ay humigihop ng usok na nakakalason sa taon, at nagbubuga naman ng oksiheno na kailangab ng tao.

Bilang bahagi ng CSR ng MNTC, ipinaliwanag ni Marlene Ochoa, pinunno ng corporate communications ng MNTC na nagsimula silang magtanim ng punong kahoy noong 2008.

Sa kabuuan, sinabi ni Ochoa na halos 60,000 punong kahoy na ang kanilang naitanim.

Bukod sa kahabaan ng NLEX, sinabi ni Ochoa na nagtatanim din sila sa ibang lugar katulad ng paanan ng bundok ng  Arayat sa bayan ng Mexico sa Pampanga noong nakaraang taon.

Gayunpaman iginiit niya na ang 20,000 punong kahoy na regalo nila kay Pangilinan ay kanilang itatanim sa loob ng isang taon sa kahabaan ng NLEX.

Itio ay bahagi ng kanilang programang tinawag na “Greening the NLEX.”

Hinggil sa paglahok ng mga mamamahayag, sinabi ni Ochoa na ang bawat isa ay may papel na dapat gampanan para sa kalikasan.

“Its good na ma-engage tayong lahat sa pagtatanim, para higit nating maunawaan ang kahalagahan ng pagaalaga sa kalikasan,”aniya. (Dino Balabo)

“O BuMaHa Ca Pa Pu” at 7 pang bayang laging binabaha sa Bulacan

MALOLOS—Kung ang kalakhang Maynila ay may Camava na kinabibilangan ng mga lungsod ng Caloocan, Malabon, Navotas at Valenzuela na madalas sagasaan ng pagbaha, mayroon din grupo ng mga bayan at lungsod sa Bulacan na laging binabaha.

Ngunit hindi lang isang klase pagbaha ang nananalasa sa lalawigan, sa halip ay halos lahat ng klase.

Ang mga grupo ng mga bayan at lungsod na laging binabaha sa Bulacan ay  tinatawag na  “O BuMaHa Ca Pa Pu Mame BoMaBa Guimi.”

Ito ay ang pinagsama-samang unang mga letra ng pangalan ng mga bayan ng Obando, Bulakan, Lungsod ng Malolos, Hagonoy, Calumpit, Pulilan, Marilao, Lungsod ng Meycauayan, Bocaue, Sta. Maria, Balagtas, Guiguinto at San Miguel.

Sa kabuuan, umabot sa 12 bayan at dalawang lungsod sa 21 bayan at tatlong lungsod sa lalawigan ang laging sinasagasaan ng baha.

Hindi pa kasama rito ang mga bayan ng Plaridel at Bustos na sa dalawang nagdaang taon ay nakarnas ng pagbaha na isinisisi ng mga magsasaka sa konstruksyon ng Balagtas-Bustos by-pass road.

Ang pinagsama-samang pangalan ng mga binabahang bayan sa lalawigan ay unang nabuo ng mamamahayag na ito may limang taon na ang nakakaraan.

Ngunit iyon ay limitado lamang sa “O Bumaha Ca Pa Pu” o mga bayan ng Obando, Bulakan, Malolos, Hagonoy, Calumpit, Paombong at Pulilan.

Sa paglipas ng mga taon, nagdagdagan ang bilang ng mga bayan sa grupo na nagpapahiwatig na higit na lumalawak ang bahagi ng lalawigan na apektado ng ibat-ibang uri ng pagbaha.

Kabilang sa mga uri ng baha ng nagpapalubog sa mga barangay sa iba-ibang bayan at lungsod sa Bulacan ay ang bahang hatid ng bagyo, flash flood o biglaang pagbaha, back flood, high tide at bahang sanhi ng malakas na ulan at pinalulubha ng mga baradong  daluyan ng tubig tulad ng mga kanal.

Ang bahang hatid ng bagyo ay karaniwang tinatampukan ng unti-unting pag-apaw ng tubig sa kailugan at pinalulubha ng pagpapatapon ng tubig mula sa mga dam tulad ng Angat, Ipo, at Bustos Dam.

Apektado nito ang ilang barangay sa bayan ng Bustos, Baliwag, Pulilan at Plaridel na matatagpuan sa gilid ng Ilog Angat.

Ngunit mas apektado mga bayan ng Calumpit at Hagonoy na noong 2011 at 2012 at kapwa lumubog.

Sa mga biglaang pagbaha, apektado ang mga bayan ng San Miguel, Santa Maria, Bocaue at Balagtas, maging ang bahagi ng Marilao at Lungsod ng Meycauayan.

Sa back flood na nagmumula sa mga lalawigan ng Auroa, Tarlac, Nueva Ecija at Pampanga, apektado ang mga bayan ng Hagonoy, Calumpit Pulilan at ilang bahagi ng Baliwag, San Rafael, San Ildefonso at San Miguel.

Ang back flood ay karaniwang nananalasa limang hanggang pitong araw matapos ang may isang linggong pag-ulan sa silangang bahagi ng Gitnang Luzon.

Sa high tide, ang karaniwang apektado ay ang mga bayang matatagpuan sa baybayin ng Manila tulad ng Obando, Bulakan, Malolos, Hagonoy, Paombong, Marilao, Lungsod ng Meycauayan at ilang bahagi ng Bocaue.

Ayon sa mga dalubhasa, ang epekto ng high tide at pinalulubha pa ng land subsidence o paglubog ng lupa sa baybayin ng Manila Bay.

Batay pag-aaral nina Dr. Kelvin Rodolfo at Dr. Fernando Siringan, ang land subsidence ay hatid ng over water extraction of sobrang paghugot ng tubig mula sa ilalim ng lupa.

Ipinaliwanag naman ni Hilton Hernando ng Pampanga River Flood Forecasting and Warning Center (PRFFWC) na ang  high tide o pagtaas ng tubig sa karagatan ay hatid ng paglausaw ng niyebe sa malalamig na bansa.

Bukod sa mga nabanggit na uri ng baha, nakakaapekto din sa mga bayan at lungsod sa lalawigan ang pagbahang hatid ng malakas na ulan ngunit pinalulubha ng mga baradong kanal at iba pag daluyan ng tubig.

Kabilang sa mga bayang apektado ay ang bayan ng Guiguinto, Plaridel, Bustos, Bocaye, Balagtas at iba pa.

Ang kalagayang ito higit na natampok sa pananalasa ng bahang hatid ng malakas na ulang hatid ng hanging habagat noong nakaraang taon kung kailan, ang mga lugar na dati ay di lumulubog at lumubog sa tubig baha.

Ilan sa mga lugar na ito ay ang bahagi ng Balagtas, Bustos at Plaridel kung saan ay nasalanta ang mga pananim na palay.

Ayon kay Marangal Ruiz, municipal agriculture officer ng Balagtas, sinisisi ng kanyang kababayang magsasaka ang konstruksyon ng Balagtas-Plaridel-Bustos by-pass road.

Ito ay dahil sa napigil ng nasabing by-pass road ang daloy ng tubig dahil sa kapos sa mga box culver ang by-pass road.

Ayon kay Ruiz, “pag-tag-ulan, sobra-sobra ang tubig sa amin, pero wala naman kaming mapagtapunan, pag tag-araw, wala namang tubig.”

Binanggitdin niya na ilang bahagi ng bayan ng Balagtas ay naaapektuhan na rin ng high tide.

Bilang tugon naman sa epekto ng pagbaha, pinplano ng mga pamahalaang lokal sa lalawigan ang pagpapahukay sa kailugan.

Ayon kay Mayor Ambrosio Cruz ng Guiguinto, kailangang muling mapalalim ang mga kailugan upang may madaluyan ang tubig ulan.

Inayunan din iyon ni Gob. Wilhelmino Alvarado na una nang nagpahayag ng panawagan sa Department of Public Works and Highways na buhayin ang Pampanga River Control System upang pangunahan angpamamahala sa kailugan at mga daluyang tubig. Dino Balabo